KOSMICZNY DRAMAT. MÓJ PRYWATNY SCENARIUSZ spotkanie ks. prof. M. Hellera oraz prof. K. Zanussiego

Krzysztof Zanussi w książce Strategie życia pisze: „A wymawiamy przecież jeszcze bardziej ryzykowne słowo 'wieczność'. Życie po życiu jest poza czasem. Nie widać, by dziś teolog zajmował się tym od strony logiki, szukał sformułowań, odpowiedzi na pytania ostateczne, które dotyczą tego, co jest poza czasem i przestrzenią. One leżą (same odpowiedzi) poza czasem i przestrzenią. Ale tu w teologii jest prawie kompletne milczenie i dlatego młodzież ma poczucie, że religia operuje myśleniem z innej epoki, jest wiarą babci i dziadka, a przecież to jest błąd. Chciałoby się, żeby instrumentarium tych dzisiejszych nauk pomogło nam zrozumieć to, co innym, prostszym językiem do pasterzy i rzemieślników mówił w Galilei człowiek imieniem Jezus dwa tysiące lat temu" (s. 338).

Pragnę podjąć wyzwanie Krzysztofa Zanussiego. A nawet więcej, bo nie tylko to, co "człowiek imieniem Jezus" mówił dwa tysiące lat temu, trzeba przełożyć na język kształtowany przez dzisiejsze nauki, lecz również samo "wydarzenie Jezusa" trzeba umieścić w kosmicznej perspektywie, w której jeśli jeszcze nie zawsze myślimy, to tylko dlatego, że sami nie nadążamy za współczesnością.

Nie wiemy, jaki był początek Wszechświata. Nie wiemy, czy Wszechświat zaczął się od Big Bangu. Nie wiemy, czy przedtem coś było. Nie wiemy, czy było jakieś "przedtem". Nie wiemy, czy są inne Wielkie Wybuchy i inne wszechświaty. Nie wiemy, czy istnieją, i czy w ogóle są do pomyślenia, inne zestawy praw fizyki. Bo być może tylko jeden, samospójny zestaw praw jest możliwy. Ale mamy prawo sądzić, że był Stan Alfa, od którego wszystko wzięło początek. Nie musiał to być początek w sensie czasowym, bo wszystko wskazuje na to, że czas jest tylko pochodną praw fizyki i gdy rodziły się prawa fizyki - i te, które znamy, i może jeszcze jakieś inne - czasu jeszcze nie było.

Tak czy inaczej, „nastał świt - dzień pierwszy”.

To było Pierwsze Wcielenie Logosu. Odwieczne Logos, nieskończone Pole Racjonalności, stało się ciałem Wszechświata - Wszechświata, który po miliardach lat wyda nas, istoty rozumne i świadome. Nie tylko rzucą one wyzwanie racjonalności otaczającemu ich światu, ale także postawią pytania o dobro i zło.

Ale nie uprzedzajmy kolejnych aktów Kosmicznego Dramatu… Postaram się je przedstawić na własny rachunek, pamiętając o tym, że w tych sprawach zawsze bardziej nie wiemy niż wiemy. A to, co jednak jakoś wiemy, pozwala nam przeczuwać ogrom tego, co Jest, a czego nie wiemy.

Ks. M. Heller

Relacja z wykładu
„Intelektualna uczta”. Tłumy na spotkaniu z ks. prof. Hellerem i prof. Zanussim

Blisko 1000 osób przyszło do Filharmonii Podkarpackiej, żeby wziąć udział w spotkaniu z ks. prof. Michałem Hellerem oraz prof. Krzysztofem Zanussim. Zorganizowała je Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie w ramach obchodów 20-lecia swojego istnienia.
Obie sale Filharmonii zostały wypełnione po brzegi. Byli zarówno dorośli, jak i młodzież. Nie kryli swojego zadowolenia: – Jestem zachwycony. Spodziewałem się, że to będzie intelektualna uczta – opowiadał po spotkaniu jeden z jego uczestników – Mateusz Mazurek. – Rewelacyjnie. To była żywiołowa, interesująca rozmowa zahaczająca o wiele kontrowersyjnych tematów. Ks. prof. Heller ma dar przekazywania wiedzy bez negatywnych emocji – dzielił się swoimi wrażeniami Marek Wanat. Pochwał nie szczędziła też m.in. Elżbieta Świerk – Bardzo mi się podobało. Wielcy ludzie, bardzo skromni.

Spotkanie zostało doskonale zorganizowane ze strony uczelni – zwróciła uwagę i dodała, że podczas wydarzenia rozmawiano o kwestiach, które skłaniają człowieka do przemyśleń. – Wykład poruszał tematy, których w szkole nie przerabiamy, a z którymi mamy przecież styczność na co dzień. Dla mnie taką rzeczą do rozważań, coś o czym będę teraz myślała po tym spotkaniu jest to, że Wielki Wybuch mógł wcale nie być początkiem – zaznaczyła licealistka Anna Bocheńska.

Wybitni goście

Podczas spotkania nie zabrakło również wybitnych przedstawicieli świata nauki, biznesu, a także władz samorządowych. Wykładu wysłuchali m.in. przedstawiciele Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania: rektor uczelni prof. Tadeusz Pomianek oraz prorektorzy dr Andrzej Rozmus i prof. Jan Woleński, a także członkowie Konwentu. Spotkanie rozpoczął prorektor ds. Rozwoju i Współpracy WSIiZ dr Wergiliusz Gołąbek. Nawiązał do 20-lecia istnienia WSIiZ. – To była jedna z pierwszych uczelni, która powstała w okresie transformacji w Polsce – zaznaczył.

Do moderowania dyskusji między ks. prof. Hellerem a prof. Zanussim został zaproszony redaktor Tygodnika Powszechnego – Artur Sporniak. Przedstawił on krótko dokonania obu gości. Zaczął od prof. Zanussiego wymieniając m.in.: 84 wyreżyserowane filmy, 41 nagród (w tym Złoty Lew na festiwalu w Wenecji), 14 napisanych książek i wiele doktoratów honorowych w różnych państwach. Mówiąc natomiast o ks. prof. Hellerze, redaktor Sporniak zaznaczył, że to wybitny kosmolog i teolog. – Jest mało księży, którzy są jednocześnie naukowcami i mają tak wybitne osiągnięcia – podkreślił. – Największe z nich to nagroda Templetona za pracę na rzecz zbliżenia nauki i wiary – dodał. Ksiądz profesor otrzymał ją w 2008 roku, jej wartość – 1 600 000 dolarów w całości przekazał na założenie Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych w Krakowie, pod auspicjami którego działa Wydawnictwo Copernicus Center Press. Wśród osiągnięć ks. prof. Hellera redaktor Sporniak wymienił również 7 honorowych doktoratów polskich uczelni oraz napisanie 65 książek.

„Kosmiczny Dramat. Mój prywatny scenariusz”

Wykład ks. prof. Hellera dotyczył powstania Wszechświata i został zatytułowany „Kosmiczny Dramat. Mój prywatny scenariusz”. Zaczął się od przytoczenia słów prof. Zanussiego, który w swojej książce napisał: „Życie po życiu jest poza czasem. Nie widać, by dziś teolog zajmował się tym od strony logiki, szukał sformułowań, odpowiedzi na pytania ostateczne, które dotyczą tego, co jest poza czasem i przestrzenią. One leżą (same odpowiedzi) poza czasem i przestrzenią. Ale tu w teologii jest prawie kompletne milczenie i dlatego młodzież ma poczucie, że religia operuje myśleniem z innej epoki, jest wiarą babci i dziadka, a przecież to jest błąd.” oraz: „Chciałoby się, żeby instrumentarium tych dzisiejszych nauk pomogło nam zrozumieć to, co innym, prostszym językiem do pasterzy i rzemieślników mówił w Galilei człowiek imieniem Jezus dwa tysiące lat temu”

– Zaraz po tym jak ta książka się ukazała, prof. Zanussi wysłał mi ją razem z odnośnikiem do strony z tym cytatem. Podjąłem tę prowokację – wyjaśnił temat swojego wystąpienia ks. prof. Heller.
– Nauka dzisiejsza niewątpliwie przedstawia pewien dramat kosmiczny. Ale religia także przedstawia pewien wielki dramat – zwrócił uwagę ks. profesor Heller. Po tych słowach przeszedł do prezentacji swojej wizji kosmicznego dramatu.

Dużą część wykładu poświęcił racjonalności. – Istnienie jest nierozerwalnie związane z niezmiernie skomplikowaną siecią struktur, które – przynajmniej w znacznej mierze – dają się modelować matematycznie – tłumaczył. – Nie jest tak, że coś może istnieć, ale nie być racjonalne. Jeżeli jest nieracjonalne, jest niczym – tłumaczył.

Ksiądz profesor mówił także o tym, że nie mamy pewności czy faktycznie to Wielki Wybuch zapoczątkował istnienie Wszechświata. Poruszył również kwestię Prawdy i Dobra. – My dziś rozdzielamy: Prawda i Dobro. Że należą do dwu różnych porządków. Nauka docieka Prawdy, ale obszary Dobra są dla niej niedostępne. Dobro i zło to teren działalności człowieka. Najwięksi myśliciele byli skłonni utożsamiać Prawdę i Dobro. I dodawali jeszcze Piękno, bo czyż samo utożsamienie Prawdy i Dobra nie jest Piękne? – pytał. – Jeżeli poszukamy w ludzkim języku wyrazu, który swoim znaczeniem najbardziej zbliżałby się do tego, co się wówczas stało, znajdziemy ten jeden – Miłość. Wszechświat począł się z Miłości – prezentował swoją wizję ks. prof. Heller.

Poruszył on również kwestię zła. - Zło musi być wielkim dramatem, dramatem na skalę kosmiczną, skoro wymagało aż tak kosztownej naprawy. Biblia mówi, że śmierć i cierpienie są konsekwencją zła, a cierpiący i umierający Logos wyrównaniem i przeważeniem – opowiadał ks. prof. Heller. – Jeżeli Logos przez swoje Pierwsze Wcielenie jest we wszystkim, to cierpi i umiera w każdym cierpieniu i każdym umieraniu. Wszystkie cierpienia i wszystkie śmierci skoncentrowały się w Krzyżu Logosu. Ale i odwrotnie, nasze cierpienia i nasze umieranie nie są tylko nasze. On cierpi i umiera w nas. On jest krzyżowany we wszystkim, co nas boli i co w nas umiera. Umieranie na krzyżu jest aktem całego Kosmosu – tłumaczył dalej.

Dyskusja

Po zakończeniu wykładu rozpoczęła się dyskusja między ks. prof. Hellerem a prof. Zanussim. Rozmawiali m.in. o tym jak można w kontekście racjonalności świata tłumaczyć możliwość działania modlitwy, interwencji Boga. Poruszyli również kwestię niepokojącego narastania we współczesnym świecie irracjonalności. – Jeden z myślicieli powiedział, że w mediach jest dziś więcej Harry’ego Pottera niż Einsteina – zauważył prof. Zanussi. Dyskutowali także nad problemem cudów oraz sposobem zero-jedynkowego rozumowania świata. Następnie swoje pytania mogli zadać także uczestnicy z sali.

Podczas wydarzenia wiele osób skorzystało z możliwości i nabyło najnowszą książkę prof. Krzysztofa Zanussiego – „Strategie życia”, a także różne publikacje Wydawnictwa Copernicus Center Press, którego pomysłodawcami i założycielami są Ksiądz Profesor Michał Heller oraz prof. Tadeusz Pomianek, Rektor WSIiZ. Po wykładzie nie zabrakło chętnych do zdobycia autografów i dedykacji od ks. prof. Hellera i prof. Zanussiego.

Noty biograficzne:
KS. PROF. MICHAŁ HELLER Uczony, kosmolog, filozof i teolog, który w matematycznych równaniach teorii naukowych potrafi dostrzec dzieła sztuki, a wielkich fizyków uważa za genialnych artystów. Sam w swoich licznych książkach i artykułach naukowych z powodzeniem odnajduje się w obu rolach: naukowca-artysty i pisarza-uczonego. Laureat (2008) prestiżowej Nagrody Templetona, wykładowca wielu prestiżowych uniwersytetów amerykańskich i angielskich, jeden z największych Autorytetów moralnych, fundator i dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych, powszechnie szanowany i uznany w całym świecie nauki. Zobacz biogram
PROF. KRZYSZTOF ZANUSSI To reżyser filmowy, scenarzysta, producent. Studiował fizykę na Uniwersytecie Warszawskim (1955-59) i filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim (1959-62). Studia reżyserskie ukończył w 1967 r. w Łodzi. Działał w amatorskim ruchu filmowym, realizując 11 filmów, 9 spośród nagrodzono. Od 1980 r. jest dyrektorem Studia Filmowego „TOR”. Od ponad 30 lat wykładowca wielu uczelnii filmowych w Polsce i na świecie. Reżyseruje m.in. w teatrach w Mediolanie, Rzymie, Palermo, Syrakuzach, Bonn, Moskwie, Bremie czy Bazylei. Filmy Krzysztofa Zanussiego wyróżniono wieloma prestiżowymi nagrodami na Międzynarodowych Festiwalach Filmowych m.in. w Cannes, Wenecji, Moskwie. Zobacz biogram
Publikacje Copernicus Center Press
Wydawnictwo Copernicus Center Press, którego współzałożycielem jest Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania oraz Fundacja Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych, wydało już ponad 100 książek naukowych, zarówno w języku polskim jak i angielskim. Są wśród nich takie bestsellery, jak „Filozofia Kosmologii” i „Granice nauki” ks. prof. Michała Hellera, „Filozofia ekonomii” dra Marcina Gorazdy, "Game Theory in Jurisprudence" Wojcjecha Załuskiego czy „Świat matematyki i jej materialnych cieni” biskupa prof. Józefa Życińskiego.

Wydawnictwo Copernicus Center Press zajmuje się popularyzacją nauki oraz specjalizuje się w publikacjach obejmujących szerokie spektrum światowej myśli naukowej i filozoficznej: filozofię (w szczególności filozofię nauki i filozofię prawa), teologię, kosmologię, matematykę, logikę i neurobiologię. Wśród Autorów Copernicus Center Press znajdują się zarówno wybitni naukowcy młodszego pokolenia, jak i światowej sławy autorytety w swoich dziedzinach: Sir Roger Penrose, Joseph LeDoux, Dominique Lambert, Józef Życiński oraz laureaci Nagrody Templetona - Francisco J. Ayala i Michał Heller.

Zachęcamy wszystkich Państwa do zapoznania się z dorobkiem wydawniczym Copernicus Center Press
Patroni honorowi
Patroni medialni
Partner strategiczny
Partnerzy
Kontakt
Biuro ds. Organizacji i Współpracy Zewnętrznej
Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie

e-mail: bow@wsiz.rzeszow.pl
tel.: 17 866 11 38, 17 86 61 401, 17 86 61 254